Veranderingsproces: de omslag van de politiek van de groei naar de politiek van de krimp

Een bijzondere opdracht

Een afnemende bevolking stelt bestuurders, politici en beleidsmakers voor een bijzondere opdracht.

De eerste confrontatie met bevolkingsdaling in de eigen gemeente roept een schrikbeeld op. De vraag die zich dan opdringt luidt: 'Hebben we iets verkeerd gedaan?', gevolgd door het antwoord: 'We stropen de mouwen op, we gaan bouwen, we leggen een bedrijfsterrein aan, we gaan onze voorzieningen aantrekkelijker maken!'

Wanneer er sprake is van structurele bevolkingsdaling, dan wordt dat veroorzaakt door een negatieve natuurlijke aanwas. Als de betreffende gemeente zich in een omgeving bevindt die ook te maken heeft met structurele bevolkingsdaling, dan zijn pogingen om het aantal inwoners te laten groeien gedoemd te mislukken. Ze kunnen zelfs contraproductief werken.

In zo'n situatie is het starten van een veranderingsproces urgent. Het Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid ondersteunt overheden bij het maken van een succesvolle omslag van de politiek van de groei naar de politiek van de krimp.

Het veranderingsproces

Hoe ziet een veranderingsproces er uit?

In de eerste plaats zullen de beleidsverantwoordelijken door het rouwproces (=afscheid nemen van het groeidenken) moeten worden gehaald.

In de tweede plaats dienen in de samenleving de geesten rijp te worden gemaakt voor de veranderingen als gevolg van de demografische ontwikkelingen. We zien overigens dat sommige maatschappelijke organisaties de omslag al eerder hebben gemaakt dan de overheid.

In de derde plaats moet een interactief proces worden gestart. Zo'n proces begint niet met door de overheid bedachte oplossingen, maar begint bij de samenleving met niet meer dan het problematische vraagstuk van de bevolkingsdaling. Het vraagstuk is dusdanig complex en ingrijpend dat een professionele aanpak is vereist. Het is daarom nodig dat een aantal Standaarden van Interactieve Beleidsontwikkeling worden gehanteerd. Het Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid gebruikt hiervoor de methode Klinkers.

Leergang Interactieve aanpak gevolgen demografische ontwikkelingen

Het Kenniscentrum biedt ondersteuning bij het realiseren van succecvol beleid in een situatie van ontgroening, vergrijzing en krimp. Die ondersteuning bestaat uit een leergang die deelnemers leert hoe procesmatig beleid wordt ontwikkeld, met als parktijkcasus de demografische ontwikkelingen. De leergang levert concrete besluitvormingsdocumenten op voor het bevoegde gezag en actiepunten waar de uitvoerders mee aan de slag kunnen.

Het resultaat

Het resultaat van de succesvolle omslag van groei naar krimp is meer samenlevingskwaliteit met minder kwantiteit (aan inwoners) dankzij een op uitvoering gericht visiedocument dat kan rekening op draagvlak in de samenleving.