Nieuwsoverzicht 2009

Actieplan Bevolkingsdaling ondertekend

Het gezamenlijke actieplan waarmee Rijk, provincies en gemeenten de negatieve gevolgen van bevolkingskrimp gaan aanpakken is vrijdag 27 november 2009 door minister Van der Laan en staatssecretaris Bijleveld openbaar gemaakt. Samen met bestuurders van VNG en IPO bekrachtigden beide bewindslieden het actieplan met het zetten van hun handtekening op een speciale bus die sinds deze week diverse krimpregio's aandoet. In het zogeheten Interbestuurlijk Actieplan Bevolkingsdaling 'Krimpen met kwaliteit' stippelen Rijk, provincies en gemeenten uit hoe zij de gevolgen van krimp willen opvangen, maar ook de kransen die krimp biedt gaan verzilveren.

Provincie Zeeland is erg goed 'Op Pad' met het vraagstuk van de bevolkingsdaling

In februari 2008 verscheen de notitie‘Onverkende paden’ van de provincie Zeeland. Deze notitie was het startsein voor een stevige campagne, die werd gevoerd onder de naam Nieuw!Zeeland. Het resultaat daarvan is nu verwoord in de notitie Op Pad!. Deze kent als ondertitel ‘Reflexen om te kunnen anticiperen op de demografische veranderingen in Zeeland’. Deze zin  is een treffende samenvatting van de inhoud van de notitie. Oude reflexen op het fenomeen ‘bevolkingsdaling’ worden vervangen door nieuwe perspectieven die rekening houden met krimp om de omslag van kwantiteit naar kwaliteit te maken. Zo wordt de oude reflex ‘Bouwen van woningen is nodig om te groeien, anders gaat de groei naar iemand anders’ vervangen door het perspectief ‘Gestreefd moet worden naar behoud van de vastgoedwaarde: sloop, opknappen en selectief bijhouden'.
 

Op pad! gaat in op een aantal algemene uitgangspunten en de meest uiteenlopende beleidsterreinen, vijftien in getal. De notitie schetst een vertrouwenwekkend beeld voor de toekomst, maar er moet wel behoorlijk werk worden verzet. Samenwerking tussen alle betrokken partijen is hoe dan ook het sleutelwoord. Verder is het van belang dat alle neuzen in dezelfde richting wijzen met behulp van één Zeeuwse krimpagenda, waarbij een regierol voor de provincie is weggelegd. Maatwerk is nodig, omdat de demografische ontwikkelingen zich per regio gedifferentieerd voordoen. Van de rijksoverheid wordt verwacht dat belemmerende regelgeving wordt opgeschort en dat financieringsstromen anders worden ingericht. Tot slot is kennisuitwisseling met andere krimpregio’s belangrijk evenals de voortgaande bewustwordingsproces binnen de provincie.
 

We bevelen Op Pad! aan voor iedereen die te maken heeft of krijgt met bevolkingsdaling. We zijn nu al zeer benieuwd naar de concrete resultaten die het gaat opleveren.
 

KcBB presenteert onderzoek naar blijf-, vertrek- en terugkeermotieven van jongeren

Het Kenniscentrum vor Bevolkingsdaling en Beleid heeft onder oud-scholieren uit Sittard-Geleen onderzoek gedaan naar beweegredenen van jongeren om na hun middelbare school wel of niet in hun woonplaats te blijven wonen en naar hun motieven om al dan niet terug te keren. Uit het onderzoek blijkt dat het beschikbaar zijn van passende werkgelegenheid een belangrijke rol speelt. Ook sociale binding is van invloed, zoals de aanwezigheid van familie, maar ook het verenigingsleven speelt een belangrijke rol. De deelnemers aan het onderzoek zijn overwegend positief over de kwaliteit van de regio. Zie hier het onderzoeksrapport Hier, daarheen en soms weer terug.

CBS presenteert nieuwe regionale bevolkingsprognose tot 2040

Het CBS voorspelt dat in de komende deritg jaar in delen van Nederland, vooral in de periferie, een omvangrijke bevolkingskrimp optreedt. In ruim een kwart van de Nederlandse gemeenten daal het aantal inwoners tot 2040 met meer dan 2,5%; in totaal een kwart miljoen inwoners. Daarentegen groeit het aantal inwoners in de meer centrale delen van Nederland, vooral in de Randstad, met ruim 1,25 miljoen. Lees meer.

Topteam Krimp adviseert Parkstad over aanpak gevolgen bevolkingsdaling

Het Topteam Krimp bestaande uit Hans Dijkstal en Jan Mans heeft op verzoek van de minister van WWI en de staatsscretaris van BZK een advies opgesteld over de gevolgen van de krimpende bevolking en de afname van het aantal huishoudens in Parkstad Limburg. Het is een stevig advies over de gevolgen voor 'Wonen', 'Onderwijs', 'Economie, arbeidsmarkt en mobiliteit', 'Zorg en welzijn', 'Bestuurlijke samenwerking'en 'Financiering'. Ofschoon de krimp onvermijdelijk is zijn er nog steeds partijen die zich daarvan onvoldoende bewust zijn. Daar verandering in brengen is de eerste opdracht. Verder dienen de gevolgen op de diverse terreinen nog nader te worden gekwantificeerd en geduid. De aanpak van de gevolgen, die fors in de samenleving ingrijpen, vraagt om een stevige bestuurlijke aanpak, waarbij versnippering uit den boze is. Een gezamenlijke inspanning van gemeenten, regio, provincie en rijk is daarom hard nodig, niet alleen in bestuurlijke zin, maar ook financieel. Zie hier het rapport Krimp als structureel probleem.

VNG presenteert Position Paper over demografische krimp

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een Position Paper gepresenteerd over demografische krimp. Zij geeft haar zienswijze over de uitdagingen die een daling van de bevolking met zich meebrengt. De VNG wil niet alleen haar leden (alle Nederlandse gemeenten) aansporen om met dit thema serieus aan de slag te gaan, maar ook de andere overheden. In het bijzonder tracht de VNG om krimpgerelateerde onderwerpen in het in oktober van dit jaar te verschijnen Nationaal Actieplan Bevolkingsdaling te krijgen. Het Paper beschrijft een aantal uitgangspunten en randvoorwaarden voor krimpproof beleid en gaat in op de rollen van de verschillende overheidslagen. Verder gaat het Paper in op de gevolgen van krimp voor diverse beleidsaspecten. De VNG gaat zelf ook concreet aan de slag met een ondersteuningsprogramma voor gemeenten.

Ministerie van OCW gaat bekostigingsproblematiek primair onderwijs analyseren

In een brief aan de Tweede Kamer kondigt Staatssecretaris Dijksma aan dat de bekostigingsproblematiek in relatie tot de demografische ontwikkelingen zal worden geanalyseerd. Drie gebieden, te weten het westelijk deel van Zeeuwsch-Vlaanderen, Noordoost-Groningen en Parkstad Limburg worden in het bijzonder bekeken. Zo mogelijk worden de analyseresultaten meegenomen in het landelijk 'Actieplan bevolkingsdaling biedt nieuwe kansen', dat in oktober van dit jaar zal verschijnen.

Het kabinet neemt bevolkingsdaling serieus

In een uitgegeven persbericht laat het kabinet weten dat het fenomeen bevolkingsdaling moet worden erkend en geaccepteerd. Tijdig anticiperen levert kansen op, die moeten worden benut. Er komt ook een onderzoek naar de meerkosten die bevolkingsdaling met zich meebrengt. Mogelijk leidt dat tot extra financiële middelen voor krimpgemeenten.

Het kabinet is vooralsnog van mening het verdeelsysteem van het Gemeentefonds geen aanpassing behoeft.

Klik hier voor het kabinetsstandpunt over het Rob/Rfv advies.

Onderzoek naar vertrek- en blijfmotieven Sittard-Geleen is uitgebreid

KcBB doet in opdracht van de gemeente Sittard-Geleen onderzoek naar de motieven van inwoners om na hun middelbare school te blijven of te vertrekken en om daarna wel of niet terug te keren. In de eerste fase zijn de deelnemers aan de onlangs gehouden reünie van het Graaf Huyn College te Geleen hierover geënquêteerd. Op dit moment wordt het onderzoek uitgebreid naar de deelnemers van de (enkele jaren geleden gehouden) reünie van het Trevianum te Sittard enkele jaren geleden. De resultaten van het onderzoek worden rond 1 oktober gepresenteerd.

 29 juni 2009

Onderzoek naar financiële gevolgen van krimpgemeenten wordt in twijfel getrokken

Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) meldt in zijn onderzoeksrapport Bevolkingsdaling en gemeentelijke financiën, dat er op theoretische gronden geen aanwijzingen zijn dat de algemene middelen zich voor krimpgemeenten nadelig ontwikkelen. Er zijn ook geen aanwijzingen gevonden dat een terugloop van de bevolking de uitgaven per inwoner van krimpgemeenten de afgelopen jaren extra heeft doen toenemen. Ten slotte zijn er geen aanwijzingen dat de bevolkingskrimp leidt tot een grotere inzet van reserves.

Gedeputeerde De Bruijne van de provincie Groningen zet vraagtekens bij die conclusies. Volgens hem heeft COELO het verleden onderzocht en trekt op basis daarvan onjuiste conclusies voor de toekomst. Verder worden de conlusies op een te smalle basis genomen. Voor een integrale gebiedsgerichte aanpak van de fysieke woon- en leefomgeving in Noordoost- en  Oost-Groningen is volges De Bruijne 850 miljoen euro nodig. Lees hier het persbericht.

Tijdens een bestuurdersconferentie over krimp heeft Harry van Waveren, gedeputeerde van Zeeland het door KcBB opgestelde rapport Krimp-en-de Regels overhandigd. Dit rapport dat is geschreven in opdracht van de provincies Zeeland, Limburg en Groningen bevat een eerste inventarisatie van regels die een adequaat bestuurslijk handelen in krimpsituaties hinderen.

Kamerleden nemen deel aan rondetafelconferentie VNG

De stijgende belangstelling vanuit de Tweede Kamer voor de effecten van krimp op diverse terreinen doet vermoeden dat dit thema een nationaal politiek kader krijgt. Een voorpoefje daarvan vond plaats tijdens een door de VNG georganiseerde bijeenkomst over bevolkingsdaling in Madurodam, waarbij de Tweede Kamerleden Van Bochove (CDA), Heijnen (PvdA) en Van Beek (VVD) in gesprek gingen met de wethouders Jacob Bruintjes, Lex Smeets en Auke ten Hoeve, respectievelijk van de gemeenten Borger-Odoorn, Heerlen en Reiderland.

In aanwezigheid van Hans Dijkstal en Jan Mans, de leiders  van het door de minister van WWI ingestelde Top Team, dat de opdracht heeft aan de  minister te rapporteren over de maatregelen voor de opvang van de effecten van de bevolkingsdaling. Lees meer.